„Proszę pani, co dzisiaj robimy?” – w świetlicy to pytanie potrafi paść jeszcze zanim dzieci zdejmą plecaki. Jeżeli nauczyciel za każdym razem musi od zera wymyślać zabawę, szukać inspiracji i przygotowywać materiały, po kilku miesiącach zaczyna brakować nie tylko pomysłów, ale przede wszystkim czasu.

Rozwiązaniem nie jest lista tysiąca przypadkowych zabaw. Znacznie skuteczniej działa własny system aktywności: kilka sprawdzonych zabaw ruchowych, zadania spokojne, integracja, eksperymenty, aktywności bez rekwizytów oraz plan awaryjny na dzień, w którym wszystko wygląda inaczej niż zakładaliśmy.

Właśnie dlatego praktyczne szkolenia dla nauczycieli mogą szczególnie przydać się osobom pracującym w świetlicach. Nie chodzi o dokładanie kolejnych obowiązków. Chodzi o to, aby przygotowanie kolejnych zajęć zajmowało mniej czasu.

Z mojego doświadczenia wynika, że największa zmiana pojawia się wtedy, gdy prowadzący przestaje pytać: „jaką nową zabawę znaleźć?”, a zaczyna: „którego narzędzia potrzebuję dzisiaj?”.

 

Świetlica wymaga innego warsztatu niż zwykła lekcja

W świetlicy trudno przewidzieć wszystko z dokładnością do minuty.

Liczba dzieci może się zmieniać.

Ktoś wychodzi wcześniej.

Ktoś dołącza w połowie aktywności.

Jednego dnia grupa ma mnóstwo energii, a następnego potrzebuje spokojniejszych zajęć.

Dlatego szczególnie przydatne są aktywności, które można:

• szybko rozpocząć,
• skrócić lub wydłużyć,
• przeprowadzić z różną liczbą dzieci,
• zmienić w trakcie,
• wykonać bez skomplikowanych materiałów,
• dostosować do różnych grup wiekowych.

Właśnie elastyczność, a nie liczba pomysłów, jest jednym z najważniejszych elementów warsztatu wychowawcy świetlicy.

 

Nie potrzebujesz codziennie nowej zabawy

To jedna z najważniejszych rzeczy.

Dobra zabawa nie musi być wykorzystana tylko raz.

Można zmienić:

• zasady,
• temat,
• liczbę zespołów,
• poziom trudności,
• sposób punktowania,
• rekwizyty,
• rolę uczestników.

Jedna dobrze poznana aktywność może więc dać kilka różnych wersji.

To znacznie praktyczniejsze niż ciągłe szukanie nowych zabaw, których nauczyciel sam jeszcze nie zna.

 

Podziel swój repertuar według problemu, który ma rozwiązać

Zamiast prowadzić jedną ogromną listę „zabaw dla dzieci”, warto stworzyć kilka prostych kategorii.

Na przykład:

• dzieci mają dużo energii,
• potrzebujemy wyciszenia,
• mamy tylko 10 minut,
• nie mamy żadnych materiałów,
• trzeba zintegrować grupę,
• potrzebujemy pracy zespołowej,
• nie możemy wyjść na zewnątrz,
• chcemy zrobić coś specjalnego.

Taki podział jest dużo bardziej użyteczny niż zapamiętywanie kilkudziesięciu nazw.

Gdy sytuacja się zmienia, wychowawca od razu wie, do której części własnego repertuaru sięgnąć.

 

Warto mieć zestaw zabaw bez rekwizytów

To prawdopodobnie jedna z najbardziej praktycznych kategorii w świetlicy.

Nie zawsze jest czas na drukowanie kart.

Nie zawsze dostępna jest sala z pełnym wyposażeniem.

Czasami trzeba zająć grupę natychmiast.

Dlatego dobrze znać zabawy, do których potrzebne są wyłącznie:

• dzieci,
• trochę miejsca,
• jasne zasady,
• prowadzący.

Takie aktywności są również dobrym planem awaryjnym.

 

Plan awaryjny powinien być gotowy zanim będzie potrzebny

W praktyce często zauważam, że największy stres pojawia się nie wtedy, gdy plan jest słaby, lecz wtedy, gdy nagle przestaje działać.

Na przykład:

• aktywność trwała 10 minut zamiast 30,
• część materiałów zaginęła,
• grupa jest dwa razy większa,
• nie można wyjść na boisko,
• dzieci zupełnie nie mają ochoty na przygotowany temat.

Wtedy warto mieć przygotowanych kilka „pewniaków”.

Nie muszą być spektakularne.

Powinny być łatwe do rozpoczęcia i znane prowadzącemu.

 

Animator Czasu Wolnego i nauczyciel świetlicy mają wiele wspólnych wyzwań

To oczywiście dwa różne obszary pracy, ale część praktycznych problemów jest podobna.

Trzeba:

• zagospodarować czas grupy,
• zmieniać tempo,
• angażować uczestników,
• reagować na spadek zainteresowania,
• mieć alternatywę,
• płynnie przechodzić pomiędzy aktywnościami.

Dlatego nauczyciel świetlicy może korzystać z narzędzi rozwijanych podczas kursów animacyjnych.

Nie oznacza to zmiany zawodu. To po prostu rozszerzenie warsztatu.

 

Najtrudniejsze nie jest rozpoczęcie zabawy, lecz jej zakończenie

To jeden z tych elementów, o których często zapomina się podczas wyszukiwania pomysłów.

Znajdujemy świetną aktywność.

Dzieci się angażują.

A później trzeba wrócić do spokojniejszego rytmu.

Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem warto wiedzieć:

• jaki sygnał kończy zabawę,
• co dzieci mają zrobić później,
• gdzie mają wrócić,
• jaka aktywność będzie następna.

Dobra zabawa kończy się wtedy, kiedy grupa nadal chce jej trochę więcej, a nie wtedy, kiedy wszyscy są już nią zmęczeni.

 

Świetlica potrzebuje zmiennego rytmu

Nie warto układać czterech bardzo dynamicznych aktywności jedna po drugiej.

Podobnie kilka spokojnych zadań z rzędu może spowodować szybki spadek zainteresowania.

Dobry rytm może wyglądać tak:

1. krótkie rozpoczęcie,
2. zabawa ruchowa,
3. zadanie zespołowe,
4. spokojniejsza aktywność,
5. element kreatywny,
6. krótkie zakończenie.

Nie jest to oczywiście sztywny scenariusz.

Chodzi o świadome zarządzanie energią grupy.

 

Gotowe scenariusze są przydatne, jeśli nie traktujesz ich jak instrukcji obsługi

Gotowy scenariusz może bardzo skrócić przygotowanie.

Nie trzeba projektować od zera:

• kolejności zabaw,
• przejść między nimi,
• orientacyjnego czasu,
• materiałów,
• finału.

Ale grupa może zachowywać się inaczej niż przewiduje dokument.

Dlatego scenariusz najlepiej traktować jak bazę.

Usunąć jedną aktywność.

Przesunąć drugą.

Dodać własny element.

Skrócić całość.

Dobry scenariusz oszczędza czas, ale prowadzący nadal podejmuje decyzje.

 

Nie każde dziecko chce uczestniczyć w ten sam sposób

Jedno natychmiast zgłosi się na środek.

Drugie będzie obserwować.

Trzecie potrzebuje kilku minut, zanim dołączy.

Dlatego warto mieć aktywności, które pozwalają uczestniczyć na różne sposoby.

Nie zawsze trzeba zmuszać wszystkich do identycznej roli.

Można zaproponować:

• działanie w parze,
• rolę pomocnika,
• pracę zespołową,
• obserwację pierwszej rundy,
• wybór jednej z kilku możliwości.

To szczególnie istotne w świetlicy, gdzie grupa może być bardzo zróżnicowana.

 

Zabawa integracyjna nie musi oznaczać rywalizacji

Rywalizacja potrafi podnieść energię.

Nie zawsze jednak jest najlepszym rozwiązaniem.

W świetlicy często bardziej potrzebne są zadania, w których dzieci:

• współpracują,
• pomagają sobie,
• realizują wspólny cel,
• tworzą coś razem.

Można więc zmienić pytanie:

„Która drużyna wygra?”

na:

„Czy cała grupa zdoła wykonać zadanie?”

Ta niewielka zmiana potrafi całkowicie zmienić charakter aktywności.

 

Kursy online mogą być biblioteką pomysłów, do której się wraca

Nie zawsze potrzebne jest kolejne szkolenie stacjonarne.

Czasami nauczyciel chce rozwinąć konkretny element warsztatu we własnym tempie.

Na KursAnimatora.pl dostępne są kursy online z różnych obszarów pracy z dziećmi.

Można rozwijać m.in.:

• animację zabaw,
• organizację czasu wolnego,
• eksperymenty,
• Plansze Animacyjne,
• gotowe scenariusze,
• dodatkowe atrakcje.

Dzięki temu nie trzeba uczyć się wszystkiego naraz.

 

Jedna umiejętność może dać wiele różnych zajęć

To najlepszy sposób oceniania kursów z punktu widzenia świetlicy.

Załóżmy, że poznajemy jedną technikę.

Czy możemy wykorzystać ją:

• z młodszymi dziećmi?
• ze starszymi?
• w małej grupie?
• w dużej grupie?
• jako zabawę?
• jako zadanie edukacyjne?
• podczas wydarzenia?

Jeżeli tak, jedna umiejętność zaczyna generować wiele możliwości.

Właśnie takich narzędzi szczególnie warto szukać.

 

Nie warto planować świetlicy minuta po minucie

To może wydawać się sprzeczne z ideą dobrego przygotowania.

Ale świetlica wymaga elastyczności.

Zamiast sztywnego planu na 120 minut lepiej przygotować:

• główną aktywność,
• jedną alternatywę,
• krótkie zadanie awaryjne,
• spokojną aktywność,
• zabawę bez materiałów.

Wtedy prowadzący może reagować na sytuację zamiast za wszelką cenę realizować rozpisany harmonogram.

 

Najlepsza baza pomysłów to ta, z której rzeczywiście korzystasz

Nie warto tworzyć folderu z tysiącem zapisanych materiałów.

Jeśli połowy z nich nigdy nie przeczytaliśmy, nie pomagają w codziennej pracy.

Lepiej mieć 30 dobrze poznanych aktywności niż 500 zapisanych linków.

Przy każdej można zapisać:

• wiek,
• czas,
• liczbę dzieci,
• potrzebne materiały,
• poziom energii,
• możliwe modyfikacje.

Po pewnym czasie powstaje naprawdę użyteczny warsztat.

 

Dzieci mogą również współtworzyć repertuar świetlicy

Nie wszystkie pomysły muszą pochodzić od nauczyciela.

Można raz na jakiś czas zapytać dzieci:

• którą zabawę chcą powtórzyć,
• jak zmieniłyby jej zasady,
• jaki temat wykorzystać,
• czy wolą dziś ruch czy spokojniejsze zadanie.

Nie oznacza to oddawania grupie całego programu.

Prowadzący nadal wybiera bezpieczne i sensowne rozwiązania.

Ale dzieci otrzymują poczucie wpływu.

 

Kursy dla nauczycieli świetlicy powinny rozwiązywać konkretne problemy

Warto uważać na szkolenia, które brzmią bardzo szeroko, ale trudno powiedzieć, co właściwie zmienią w poniedziałek rano.

Przed zapisaniem warto zadać sobie pytania:

1. Czy poznam zabawy, które rzeczywiście wykorzystam?
2. Czy nauczę się je modyfikować?
3. Czy kurs pokazuje prowadzenie grupy?
4. Czy poznane aktywności działają przy różnej liczbie dzieci?
5. Czy będę potrafił wykorzystać je bez ciągłego dokupowania materiałów?
6. Czy przygotowanie świetlicy po kursie będzie szybsze?

To właśnie ostatnie pytanie jest szczególnie ważne.

 

Nie chodzi o to, żeby dzieci nigdy więcej nie zapytały „co dziś robimy?”

Prawdopodobnie nadal będą pytać.

Różnica polega na tym, że nauczyciel nie będzie już wtedy gorączkowo zastanawiał się nad odpowiedzią.

Będzie miał kilka możliwości.

Zobaczy energię grupy.

Sprawdzi warunki.

Wybierze odpowiednią kategorię aktywności.

I rozpocznie zajęcia.

Jeżeli właśnie takiego warsztatu szukasz, sprawdź kursy dla nauczycieli Akademii Animatora® albo aktualne terminy szkoleń.

Najlepszym rozwiązaniem problemu „co dziś robimy?” nie jest kolejna lista stu zabaw. Jest nim nauczyciel, który ma własny uporządkowany repertuar i wie, kiedy po którą aktywność sięgnąć.

 

FAQ – kursy dla nauczycieli świetlicy

Jakie kursy przydają się nauczycielowi świetlicy?

Przydatne są przede wszystkim kursy rozwijające prowadzenie grupy, animację zabaw, organizację czasu wolnego, integrację, eksperymenty i tworzenie różnych wariantów zajęć.

Skąd brać pomysły na zajęcia w świetlicy?

Warto zbudować własną bibliotekę sprawdzonych aktywności i dzielić ją według zastosowania, np. ruch, wyciszenie, integracja, zajęcia bez rekwizytów czy plan awaryjny.

Czy każda świetlica potrzebuje codziennie nowych zabaw?

Nie. Znacznie praktyczniejsze jest modyfikowanie dobrze znanych aktywności poprzez zmianę zasad, tematu, poziomu trudności lub sposobu pracy dzieci.

Czy kurs animatora może przydać się nauczycielowi świetlicy?

Tak. Umiejętności związane z organizacją czasu, prowadzeniem zabaw, pracą z grupą i reagowaniem na zmianę sytuacji mogą praktycznie uzupełnić warsztat wychowawcy świetlicy.

Czy Akademia Animatora® prowadzi kursy stacjonarne?

Tak. Akademia Animatora® prowadzi praktyczne szkolenia w różnych miastach Polski. Aktualne terminy można sprawdzić bezpośrednio na stronie Akademii.

Czy kurs animacyjny daje kwalifikacje nauczycielskie?

Nie. Kurs animacyjny rozwija dodatkowe kompetencje praktyczne i nie zastępuje formalnego przygotowania ani kwalifikacji wymaganych do wykonywania zawodu nauczyciela.